على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1094

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جائى كه در آن باج و خراج جمع مىشود و گمرك خانه . جزئى ( joz'i ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به جزء - ضد كلى كه پازتازى نيز گويند . جزئيات ( joz'iyy t ) ا . پ . - ماخوذ از تازى - پازتازيان و چيزهاى جزئى و خرد و اندك - ضد كليات . جس ( jass ) م . ع . جسه باليد جسا ( از باب نصر ) : دست بسود بر آن . و جسه بعينه : تيز نگريست بسوى او . و نيز جس : وا پژوهيدن خبر . جس ( jess ) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان شتران را زجر كنند . جسء ( jas ' ) ا . ع . پوست درشت . و آب بستهء منجمد . جسء ( jas ' ) م . ع . جسئت اليد جسأ و جسوء و جسأة ( از باب فتح ) : درشت و سخت شد دست از كارد . و جسأ الشيئ : درشت و سخت گرديد آن چيز . و جسئت الارض ( مجهولا ) : سخت گرديده شد زمين . جسآء ( jas ' ' ) ص . ع . يد جسآء : دست درشت گرديدهء از كار . جسأة ( jos'at ) ا . ع . درشتى دست از كارد . و صلابتى كه در پهلو متصل به طحال عارض گردد . و فى الدواب يبس المعطف . جسأة ( jos'at ) م . ع . جسأ جسا و جسوء و جسأة مر . جسء . جساد ( jes d ) ا . ع . زعفران . جساد ( jos d ) ا . ع . پيچش شكم . جسارة ( jas rat ) م . ع . جسر الرجل جسورا و جسارة ( از باب نصر ) : در گذشت آن مرد . و جسر على عدوه : پيش آمد دشمن خود را و دليرى نمود . و جسر الفحل : ترك كرد آن گشن ضراب را . و جسرت الركاب المفازة : عبور كردند شتران از آن بيابان . و جسر الرجل : پل ساخت آن مرد . جسارت ( jas rat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گستاخى و تجاوز از حد خود . و تهور و دليرى . و بىشرمى و تصديع . و جسارت كردن : گستاخى كردن و از حد خود تجاوز نمودن . جساس ( jes s ) ا خ . ع . نام مردى . جساس ( jass s ) ا . ع . بسيار تجسس كننده . و شير چنگل زدهء در شكار و از اعلام است . جساسة ( jass sat ) ا . ع . جانورى در جزائر كه تجسس اخبار كرده بدجال رساند . جسام ( jes m ) ع . ج . جسيم و جسيمة . جسام ( jos m ) ص . ع . بزرگ تناور . جسامة ( jas mat ) م . ع . جسم الشيئ جسامة ( از باب كرم ) : تناور گرديد آن چيز و كلان شد . جسامة ( jos mat ) ص . ع . مؤنث جسام زن بزرگ تناور . جسامت ( jas mat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگى و كلانى و تناورى و كلفتى . جسان ( joss n ) ا . ع . دف زنندگان . ج . جاسن . جساوت ( jas vat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سختى و صلابت آلات . جسبوس ( jasbus ) و جسبوسى ( jasbusi ) ا . پ . ريا و نفاق و دو رنگى و دوروئى . جست ( jast ) پ . ح م . جستن . و ا . جهيدگى . جست ( jost ) پ . ح م . جستن . و ا . تلاش و تفحص و تجسس . جستان ( jast n ) ص . پ . جهنده . جستان ( jast n ) ا خ . پ . نام يكى از حكام ديلم كه ممدوح قطران تبريزى بوده . جستانيدن ( jast nidan ) م ف . پ . جستن كنانيدن و فرمودن و جهانيدن فرمودن و وزيدن فرمودن . و باعث ضربان و جستن عضوى گشتن . جستجو ( jostju ) و جستجوى ( jostjuy ) ا . پ . تلاش و تجسس و تفحص و تفتيش و كوشش . و جستجوى كردن : كوشش نمودن و تلاش كردن . جستن ( jastan ) ف ل . م . پ . رهائى يافتن و رستن . و به پيش و يا به بالا جهيدن و پريدن جرقه آتش . و حمله كردن و فرار كردن و وزيدن و يا برخاستن باد . و زدن دل و يا نبض و لرزيدن و تكان خوردن عضو . و جستن دل : ضربان دل . جستن ( jostan ) ف م . پ . تفتيش كردن و پرسيدن و جستجو نمودن . و امتحان كردن و استفسار كردن . و توده كردن و انباشتن . و يافتن و گم كرده را پيدا كردن . جست و جو ( josto - ju ) و جست و جوى ( josto - juy ) ا . پ . جستجو . جست و خيز ( jasto - xiz ) ا . پ . برجهيدگى . جسته ( jaste ) ص . پ . رسته و رهائى يافته . جسته جسته ( jaste - jaste ) م ف . پ . اندك‌اندك و كم‌كم . جسد ( jasad ) ا . ع . تن مردم . و جن و ملائكه . و خون و هر چيزى كه برنگ خون باشد . و زعفران و گل كاريزه و مانند آن . ج : اجساد و جسود . و گوسالهء بنى اسرائيل و قيل فى قوله تعالى عِجْلًا جَسَداً لَهُ خُوارٌ * اى احمر من ذهب . جسد ( jasad ) م . ع . جسد الدم به جسدا ( از باب سمع ) : چسبيد خون به او . جسد ( jasad ) ا . پ . - مأخوذ از